وبگاه اینترنتی برزول سرزمین یادیاران

برزول سرزمین یاد یاران: ایران با پیشینه و تمدن كهن، اقوام مختلفی را در خود جای داده و دارای هزاران محوطه و بنای باستانی ارزشمند همچون 'تپه گیان' شهرستان نهاوند در استان همدان با قدمتی حدود 6 هزار سال است.

به گزارش ایرنا، در این میان تپه های باستانی كوچك و بزرگ به دلیل قدمت چندین هزار ساله و باقی ماندن نشانه های موجود از زندگی اقوام مختلف در دوره های متعدد تاریخی، دارای اهمیت بسزایی هستند؛ لذا لزوم توجه هر چه بیشتر به حفاظت و در گامی بالاتر كاوش علمی این نمونه های كم نظیر، ضروری است.
این در حالی است كه برخی از این یادگارهای درخشان تاریخی در معرض خطرات گوناگونی هستند و انواع تخریب ها از كند و كاوهای سودجویانه قاچاقچیان گرفته تا تخریب های نابخردانه در اثر اجرای طرح های عمرانی و یا سوء استفاده روستاییان و جوامع محلی از خاك و زمین این مناطق، این نگین های ماندگار را دستخوش نابودی كرده است.
در این میان شهرستان نهاوند با دارا بودن تپه ها و محوطه های باستانی همچون تپه گیان، تپه سعد وقاص، تپه شریف آباد، تپه بابا قاسم و تپه ازنهری، نیازمند توجه هر چه بیشتر است تا از خطر برخی عوامل طبیعی و دست اندازی سودجویان در امان بماند.
در بین تپه های تاریخی شهرستان نهاوند كه به ثبت میراث فرهنگی رسیده، تپه گیان به لحاظ قدمت و همچنین آثار بدست آمده از آن، اهمیت تاریخی زیادی دارد و با وجود گذشت قرنها از قدمت آن، هنوز شكوه و عظمت گذشته خود را حفظ كرده است.
این تپه باستانی در سال های اخیر بر اثر دخالت های عوامل انسانی دچار تخریب شده است و می طلبد از سوی شهرداری گیان و اداره میراث فرهنگی مورد توجه بیشتری قرار گیرد.
این تپه تاریخی در 19 كیلومتری جنوب غربی نهاوند و 2 كیلومتری سراب گیان و در كنار شهری به همین نام، قرار گرفته است و یكی از قدیمی ترین آثار تاریخی شهرستان نهاوند و استان همدان است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نهاوند درباره این تپه تاریخی به خبرنگار ایرنا گفت: باستان شناسان قدمت این منطقه را 37 قرن پیش از میلاد مسیح اعلام كرده اند و معتقدند كه 5500 تا 5700 سال قبل در این تپه مردمانی می‌زیسته‌اند كه از اقوام بومی ایران بوده‌ و تمدنی شبیه به تمدن میانرودان داشته‌اند.
محسن جانجان اضافه كرد: اما بعدها این قوم توسط اقوام مهاجر اروپایی و آسیایی از بین رفته و قوم جدید تمدن درخشان جدیدی را به وجود آورده‌اند كه با تمدن میانرودان شباهتی نداشته‌ است.
وی افزود: برای نخستین بار 'ارنست امیل هرتسفلد' باستان‌شناس و ایران‌شناس آلمانی، در تپه گیان نوعی سفال منقوش كشف كرد كه نمونه‌ هایی از آن سفال‌ها را در سال 1936 میلادی نزد عتیقه فروشان همدان دیده بود.
جانجان ادامه داد: چند سال بعد موزه لوور پاریس به پروفسور 'رومن گریشمن' و 'ژرژ كنتنو' ماموریت داد تا كاوش‌ های وسیعتری را در محل تپه گیان انجام دهند كه نتیجه آن اجرای طرح كاوش های باستانی در سال 1310 شمسی بود و نتیجه مطالعات در كتاب 'كاوش در تپه گیان نهاوند' منتشر شد.
وی یادآوری كرد: دو محقق و باستان شناس موزه لوور قدمت تپه گیان را به 37 قرن پیش از میلاد مسیح و ساكنان آن را به قوم 'كاسی‌ها' نسبت دادند كه پیش از ورود آریایی‌ها در مناطق غربی ایران مثل لرستان كنونی و دشت گیان زندگی می‌كردند.
جانجان با بیان اینكه هم اكنون جز تلی از خاك چیزی از این تپه باقی نمانده است، افزود: بسیاری از آثار بدست آمده از حفاری‌های این تپه هم اكنون در موزه‌های بزرگ جهان همچون لوور و ایران باستان نگهداری می‌شود كه از آن جمله می‌توان به جام زرین و ظروف سفالی منقوش اشاره كرد.
این كارشناس میراث فرهنگی نهاوند ادامه داد: گیرشمن و هیات همراه تپه گیان را تا عمق 19 متری حفاری و در تحقیقات خود به پنج طبقه با خصوصیات متمایز برخورد كردند كه بیانگر وجود پنج دوره از تمدن باستانی ایران بود و نشان می‌داد كه این منطقه دارای قدمتی در حدود 5700 سال است.
جانجان یادآوری كرد: در مجموع چهار نوع معماری متعلق به پنج دوره تاریخی در این تپه تاریخی كشف شده است كه به علت تخریب شدید، تعیین نقشه بناها امكان پذیر نیست.
وی افزود: سفال های این منطقه به سه دسته خشن، ظریف و منقوش تقسیم می شوند كه در سفال های منقوش علاوه بر خطوط موازی، نقوش ساده هندسی، مثلث و لوزی و تعدادی صلیب موسوم به مالتی نیز مشاهده می شود.
این كارشناس حوزه میراث فرهنگی نهاوند با بیان اینكه در برهه ای از تاریخ نقوش حیواناتی همچون پرندگان و حتی ببر نیز به طرح سفال های این منطقه اضافه شده است، گفت: در مجموع 122 قبر در این تپه كشف شده است كه در اعماق مختلفی از یك تا 14 متری قرار داشتند و در یك مورد كودكان را در خمره های بزرگی دفن كرده بودند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نهاوند درباره اهمیت این تپه باستانی، افزود: تپه گیان به عنوان یكی از مراكز گاه نگاری (كرونولوژی) غرب كشور محسوب می شود كه از طریق آن می توان وقایع و رخدادها در تاریخ‌های دقیق زمانی را مورد مطالعه قرار داد.
جانجان در رابطه با سوابق مطالعه و كاوش در این تپه، گفت: علاوه بر مطالعات و تحقیقاتی كه توسط چند تن از مورخان فرانسوی در اوایل قرن بیستم در این منطقه صورت گرفت، در سال های اخیر نیز چند مورد كاوش در حریم تپه توسط هیات میراث فرهنگی كشور انجام شد.
وی اضافه كرد: آخرین این كاوش ها در سال 90 بود كه با هدف تعیین عرصه محوطه و پیشنهاد حریم آن به منظور حفاظت فیزیكی در برابر عوامل تخریب و تهدید تپه صورت گرفت و بر اساس آن 27 گمانه در جهت های مختلف انتخاب و كاوش شد.
وی به نتایج و آثار بدست آمده از این كاوش اشاره كرد و گفت: در یكی از گمانه ها در عمق 2 متری، نمونه تدفین عصر مفرغ مشاهده شد كه در آن اسكلت مردی حدود 35 ساله كشف شد كه به صورت طاقباز دفن شده بود و در كنار آن تعدادی اشیای سفالی و برنزی نیز بدست آمد.
جانجان با بیان اینكه در كاوش های صورت گرفته در سال 90 هر آنچه كه لازم بود به دست آمد، ادامه داد: در حال حاضر كاوش بیشتر هیچ ضرورتی ندارد و باعث تخریب بیشتر تپه می شود؛ چراكه در این تپه یك تك بنا وجود ندارد كه بخواهیم آنرا كشف كرده و در معرض دید قرار دهیم.
وی اظهار كرد: آنچه این روزها باعث نگرانی دوستداران آثار تاریخی در شهرستان شده، از بین رفتن تپه و فرسایش آن در اثر بارش های جوی است، به گونه ای كه به تازگی تعدادی از جوانان شهر گیان با تجمع در محل این تپه خواهان اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از فرسایش آن شدند.
جانجان با بیان اینكه در نگاه اول تصور می شود كه فرسایش و تهدیدات این تپه ناشی از عوامل طبیعی است، گفت: برخی گروه های حامی میراث فرهنگی، مسقف شدن این تپه در برابر نزولات جوی را یكی از راهكارهای حفظ این اثر معرفی می كنند.
وی ادامه داد: این در حالی است كه كارشناسان میراث فرهنگی معتقدند آنچه كه در حال حاضر عمده ترین عامل تهدید برای تپه گیان به حساب می آید، عوامل انسانی و دخل و تصرف غیر مسئولانه است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صتایع دستی و گردشگری اظهار كرد: مهمترین كار برای حراست از این تپه تاریخی، اقدامات حفاظتی توسط مردم است تا عده ای نتوانند در آن دخل و تصرف كرده و باعث تخریب بیشتر آن شوند.
جانجان با بیان اینكه در سال های گذشته در حریم این تپه ساخت و ساز صورت گرفته و از خاك آن در عرصه كشاورزی و یا احداث بنا استفاده شده است، افزود: وضعیت بهداشتی این تپه باید توسط مردم محافظت شود به گونه ای كه اجازه داده نشود عده ای از این مكان برای دپوی زباله استفاده كنند.
این كارشناس باستان شناسی با بیان اینكه مسقف كردن تپه گیان ضروری نیست، گفت: این تپه یك تك بنا نیست كه بخواهیم آن را از زیر خاك بیرون كشیده و در معرض دید قرار دهیم؛ علاوه بر اینكه مسقف شدن آن باعث می شود كه شكل ظاهری و چشم انداز تپه از بین برود.
وی اضافه كرد: لذا اگر قرار بود كه این مكان در اثر نزولات جوی از بین برود، باید در مدت 6 هزار سال گذشته از بین می رفت و ما امروز اثری از آن نداشتیم، به ویژه آنكه میزان بارش ها در گذشته با زمان فعلی قابل مقایسه نیست.
جانجان با بیان اینكه حفظ و حراست از تپه گیان به شكل كنونی از اهداف میراث فرهنگی است، تاكید كرد: البته می توان با نور پردازی آن و همچنین تبدیل حصار سیمانی اطراف تپه به حصار نرده ای و شكیل كردن آن متناسب با محیط، شكل و فرم این منطقه را جذابتر و آنرا به عنوان جاذبه گردشگری معرفی كرد.
شهردار گیان نیز ضمن اعلام موافقت برای زیباسازی این مكان و انجام اقداماتی برای جلوگیری از مداخله های انسانی كه باعث تخریب بیشتر این تپه می شود، از آمادگی برای یك سری اقدامات با همكاری میراث فرهنگی شهرستان نهاوند خبر داد.
علی جلالی در رابطه با لزوم اصلاحات در زمینه شكل و زیبایی تپه، گفت: این آمادگی وجود دارد كه نسبت به ایجاد حصار نرده ای و همچنین نور پردازی منطقه اقداماتی انجام شود و برای جذب اعتبار نیز پیگیری های لازم انجام می شود.
بخشدار گیان نیز درباره انتظارات مسئولان این شهر برای ایجاد موزه در حریم این تپه تارخی، گفت: كارشناسان معتقدند این كار می تواند موقعیت گردشگری منطقه را ارتقاء داده و به رونق صنعت گردشگری شهرستان منجر شود.
هاشم جهانگیری ادامه داد: از سوی شهرداری گیان حصاركشی برای حراست از بنا صورت گرفته و با توجه به اینكه این مكان داخل محدوده شهری واقع شده، وظیفه حفظ و حراست از آن هم بر عهده شهرداری است.
وی افزود: پیگیری ایجاد موزه در حاشیه تپه گیان از جمله كارهای انجام شده برای جذب گردشگر در این منطقه است و با توجه به نشستی كه با مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان انجام شد، قرار است در حاشیه تپه گیان موزه ای ایجاد و آثار تاریخی كشف شده از این مكان در آنجا به نمایش گذاشته شود.
اما رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نهاوند با بیان اینكه احداث موزه نیازمند اعتبار و نیروی انسانی برای حفاظت از آن است، گفت: از همین رو ضرورتی برای ایجاد موزه تاریخی وجود ندارد چراكه در شهر نهاوند موزه تاریخی با قابلیت بازدید گردشگران وجود دارد.
جانجان ادامه داد: به جای تعدد موزه به ویژه موزه های بی كیفیت، ایجاد یك موزه متمركز غنی و با كیفیت در سطح شهرستان، برای جذب گردشگران ضروری است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نهاوند با تاكید بر اینكه از ایجاد موزه های محلی مانند فرش و گلیم، صنایع دستی و لوازم قدیمی و عتیقه حمایت می كنیم، افزود: ایجاد موزه تاریخی در این منطقه ضرورتی نداشته و مقرون به صرفه نیست.