وبگاه اینترنتی برزول سرزمین یادیاران

عاشورا در متن زندگی شیعه و در عمق باورهای پاک او جریان داشته و نهضت کربلا در طول چهارده قرن با کوثری زلال و عمیق،سیراب کننده جانهاقلمداد شده است.

به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی همدان، عاشورا در متن زندگی شیعه و در عمق باورهای پاک او جریان داشته و نهضت کربلا در طول چهارده قرن با کوثری زلال و عمیق،سیراب کننده جانها بوده است.
کربلا مسلخ عشق و محرم فصل عشق ورزی به اسوه جوانمردی، آزادی، عزت، کرامت و شجاعت است. محرم زنگار دل ها راشستشو می دهد و دل را به عشق حسین (ع) پیوند می زند.
فرا رسیدن محرم و عزاداری حسینی در اقصی نقاط جهان عشق و ارادت به سالار شهیدان را به نمایش می گذارد.
مردم مناطق مختلف ایران نیز در این ماه در قالب هیات های عزاداری، زنجیر زنی و سینه زنی سر از پا نشناخته و با اشک و آه و ماتم و برگزاری مراسم سوگواری یاد و خاطره امام حسین(ع) و یاران با وفایش را گرامی می دارند.
پرچم ماتم حسینی قرن ها است که با وجود فراز و نشیب های مختلف به همت عاشقان امامت در دوازه ورود اسلام به ایران همچنان در اهتزاز است.
مردم شهرستان نهاوند همه ساله مراسم عزاداری محرم و صفر را به صورت گسترده و به شیوه سنتی خاص برگزار می‌کنند.
مردم این دیار همواره با فرهنگ عاشورا زیسته اند و عشق به امام حسین (ع) در جان آنان ریشه دوانیده است.
مراسم عزاداری مردم این دیار همراه با آئینها و سنتهای عزاداری خاصی همراه بوده که از گذشته های دور رواج داشته که بخشی از آنها در حال حاضر کم رنگتر شده و یا از بین رفته اند.
عزاداری مردم در قالب هیاتهای عزاداری از سالها پیش رواج داشته است و بنا به گفته پیشکسوتان و پیرغلامان اهل بیت(ع) هیات های 'میدان' و 'گلشن' از نخستین هیاتهای رسمی عزاداری نهاوند در صد سال اخیر بوده اند.
اگر چه این شهرستان از قدیم مساجد متعددی مانند مسجد حاج آقاتراب، مسجد حاج خدارحم مسجد جامع بازار و... داشته است که از هیاتهای عزاداری استقبال می کرده اند اما این مکانها رسما مکان برگزاری نماز جماعت و مناسبتهای مختلف مذهبی بوده اند و الزاما تاسیس و تشکیل هیاتهای مذهبی جزء وظایف آنان نبوده است اما بعدا از طریق خودجوشی مردم و عشق و ارادت ورزیدن آنان به خانودان عصمت و طهارت و با ارشاد شخصیتهای روحانی و عالم محل به تدریج این هیاتها در بازار، دیگر مساجد و منازل مردم در شهر و روستا فعالیت خود را آغاز نموده و تا کنون با همه فراز و فرودها این هیات ها هم چنان به حیات خود ادامه داده اند.
در این نوشته به برخی از آئینها و سنتهای عزاداری مردم نهاوند در ماه محرم و عاشورا اشاره می‌شود که البته نمونه های آن نیز در دیگر مناطق کشور مرسوم است که برخواسته از عشق و ارادت به ائمه اطهار به‌ویژه سالار شهیدان حضرت اباعبداله الحسین(ع) است.
در آخرین روزهای ماه ذیحجه و شروع ماه محرم شهرستان نهاوند کم کم بوی محرم به خود گرفته و مردم با پوشیدن لباس مشکی و همچنین نصب پرچم بر سر درب منازل و مغازه ها خود را برای عزاداری آماده میسازند.
در گذشته برخی از مردم بر اساس نذری که داشتند لباسهای مشکی را تا چهلم برتن داشتند که با نزدیک شدن به روز عاشورا سراسر شهر یک پارچه عزادار بودند.
در گذشته های دور در قدیمی ترین هیاتهای شهر دو دسته سینه زنی در حالی که همگی پیراهن از تن در می آوردند از مسجد خارج می شدند که یک دسته هنگام ذکر می نشست و دسته دیگر در حال حرکت بود تا نوبت به او برسد.
در هنگام برگشت دسته های عزاداری به مسجد، زن ها هم در محوطه مسجد جمع می شدند و در یک طرف می ایستادند و مردها نیز در طرف دیگر برای سینه زنی آماده می شدند که با نوحه خوانی مداح شور و حال تازه ای پیدا نموده و تا مدتی بر سر و سینه می زدند.
از جمله آداب و آئینهای هیاتهای عزاداری در گذشته مسیر حرکت آنان بود بدینگونه که رسم و سنت بود که همه هیاتها به پاس احترام به علمای شهر، مسیر حرکت خود را به سوی منازل آنان تعیین می کردند و پس از عزاداری در منازل دوباره به مساجد بازمی گشتند.
مسیر هیاتهای عزاداری در گذشته به طرف منازل علمایی چون مرحوم آیت اله قدوسی بزرگ ( پدر شهید قدوسی)، آیت اله آقا احمد آل آقا و دیگر علمای بزرگ شهر هدایت می شد تا به احترام آنان در منازل ایشان عزاداری نمایند.
از نکات قابل توجه در مسیر حرکت هیاتها این بود هنگامی که دو هیات به هم می رسیدند ( برخلاف امروز) برای احترام به یکدیگر، ذکر سینه زنی را عوض می کردند و با گفتن السلام، السلام به یکدیگر خوش آمد می گفتند.
همچنین در گذشته در روز عاشورا هیاتهای قدیمی شهر مانند 'میدان' گلشن' و دوخواهران' در بیرون از شهر خیمه برپا می کردند و همگی در این مکان مستقر می شدند که پس از عزاداری خیمه ها را به آتش می کشیدند و فریاد 'محمدی محمدا، آتش زدند به خیمه ها ' سر میدادند و خیل عزاداران با دیدن این منظره با شور حسینی بر سر و سینه خود می زدند.
شام غریبان از جمله رسومتی بود که امروزه همچنین ادامه دارد که در این مراسم هیئت ها به حرمت حضرت زینب (س) و اهل بیت امام حسین(ع) در سینی های مسی شمع روشن می کردند و بر سر می گرفتند و به مسجد یا تکیه به تکیه میرفتند و در هر مسجد یا تکیه ای به عزاداری می پرداختند تا این که به مکان خود باز می گشتند و مجلس راختم می کردند. اگر چه امروزه این آئین ادامه دارد اما به شور و حال گذشته نمی باشد.
نعزیه خوانی از دیگر آئینهای عزاداری در نهاوند است که بنا بر آنچه گفته می‌شود تعزیه از قرن هفتم در نهاوند رواج یافته و کم و بیش تا کنون ادامه یافته است.اولین تعزیه در هیات حسینی میدان نهاوند توسط یک گروه برگزار شد که این گروه با فرارسیدن محرم محله به محله و حتی برخی از روستاها می گشتند و برنامه اجرا می کردند که اجرای آنها تا پایان صفر ادامه داشت که در مناسبتهایی چون تاسوعا و عاشورا و ۲۱ رمضان شکوه و جلوه خاصی پیدا می کرد. بعدها هیات های دیگری نیز این نوع عزاداری را رواج داده و امروزه تعزیه در نهاوند شکوه و رونق خاصی دارد به گونه ایکه فقط چندین هیات در این شهر وجود دارد که به هیات تعزیه خوانی معروف بوده و از ابتدای ماه محرم با رونق خاصی در شبها برنامه اجرا می‌کنند.
از دیگر آئینهای عزاداری مردم نهاوند در ماه محرم عزاداری در منازل بوده است که البته این سنت شیعی قرنهاست که در مملکت اسلامیمان رواج داشته و روز بروز برشکوه آن افزوده می‌شود.
در گذشته برخلاف امروز که این مجالس ویژه خانمها است عزاداری در منازل به صورت مشترک برگزار می شد، بدینگونه که در وسط حیاط پرده ای می کشیدند و در یک طرف اقایان و در طرف دیگر خانمها به سوگ می نشستند، سپس واعظ سخنرانی و موعظه میکرد و مداحان مدیحه و مرثیه می خواندندو به مجلس رونق می دادند.
گفته میشود از مهمترین علتهای برگزاری مجالس روضه خوانی در منازل به خاطر این بود که چون در زمان رضا شاه هم زمان با کشف حجاب عزاداری در مساجد و تکایا قدغن شده بود لذا مردم در منازل مجالس عزا برپا می کردند.
در شهر نهاوند گاهی اوقات هم دور از چشم حکومت به روستاهای اطراف نزدیک شهر می رفتند و مجلس عزاداری یا روضه خوانی برپا می کردند، در سطح شهر اگر کسی نیز اقدام به برگزاری مجلس عزا می کرد می بایست پتوها و پوشش هایی پشت درب و پنجره آویزان کند تا نور و صدای مراسم به بیرون نرود، این سخت گیریها بدانجا رسید که مساجد رو به ویرانی نهاد و حتی برخی مساجد تبدیل به انبار کاه شدند.
اطعام دادن و احسان نمودن در این ماه از دیگر سنتهای حسنه مردم نهاوند است که اعتقاد محکمی به آن دارند و اطعام از سفر ابا عبداله را توفیقی بزرگ شمرده و آن‌را تبرک و مایه شفا میدادند.
از مهمترین نذریهای شهرستان نهاوند حلیم و برنج و خورشت و شله زرد است.
نذری علاوه بر منازل در مساجد نیز پخت می‌شود و تمامی افراد هیئت و یا سایر افراد متفرقه به نیت تبرک از آن تناول می‌نمایند.
معمولا نذرها به نیت و حاجتهای خاصی تهیه شده و در بین در و همسایه توزیع می‌شود.
از دیگر نذریهایی که در این شهرستان وجود دارد پوشیدن لباس سیاه، شبیه شدن در مراسم تعزیه،گذاشتن کودک در گهواره نمادین حضرت علی اصغر(ع)، دادن کودک به دست تعزیه گردانان که همه اینها به قصد گرفتن حاجت انجام می‌شود.
یکی دیگر از آئینهای عزاداری که در گذشته رونق بیشتری داشته و امروز کم رنگ شده گل گرفتن بر سر و تمامی جسم عزادارن است که نشانه ماتم و اندوه فراوان برای یک عزیز است.
در روزهای تاسوعا و عاشورا قدیمی ترین هیات شهر نهاوند که همان هیات میدان است یک دسته با همین شکل و شمایل در جلوی هیئت حرکت می‌کنند و با شور خاصی عزاداری می‌نمایند.
آنچه که آمد همه آئینها و سنتهای عزاداری مردم نهاوند در گذشته وحال نیست بلکه سنتهای زیاد دیگری نیز وجود دارد که برخی از آنها کم رنگ و یا از بین رفته اند و برخی نیز رواج داشته و همه ساله بر رونق آن افزوده می‌شود،آنچه که در همه اینها وجود دارد وجود نوعی عشق و ارادت به سالار شهیدان و یاران با وفایش است که به شیوه های گوناگون ابراز می‌شود،امید آنکه این نوشته توانسته باشد بخشی از سنتها و آئینهای مردم نهاوند را که در طول اعصار گذشته از پدران و بزرگان به ما منتقل شده معرفی نموده و ما روز به روز شاهد آمیخته شدن شور و شعور در جریان عاشورا باشیم.
'السلام علیک یا ابا عبد اله الحسین (ع)